Жанр: Детское: Прочее » В Нестайко » Тарэадоры з Васюкоўкi (на белорусском языке) (страница 6)


- Так, нялёгкая гэта, бач, штуковiна. Здароўе, як у вала, трэба, - набiвае сабе цану Бурмiла.

- Затое потым... Ты мне потым боты будзеш цалаваць. Жыццё, як у раi, будзе, - Кныш клацнуў сябе пальцам па шыi i гiгiкнуў. Бурмiла таксама гiгiкае ў адказ.

I нi Кныш, нi Бурмiла не ведаюць пра тое, што мы з Явам усё бачым i чуем. Мы зашылiся ў чарот на другiм беразе i назiраем. Па чарзе мы перадаём адзiн аднаму стары палявы бiнокль майго бацькi. Хаця бiнокль падслепаваты на адно вока, але ўсё ж гэты бiнокль у шэсць разоў наблiжае да нас аб'ект назiрання.

Нам пашчасцiла: на наступны ж дзень пасля прыезду з Кiева мы "ўзялi след" - высачылi, як Бурмiла з Кнышом падалiся ў плаўнi, i цiхенька сабе паплылi за iмi на чоўне-пласкадонцы.

I вось назiраем.

- Слухай, - шэпча Ява, - а можа, яны ныраюць па тую стрэльбу са стэнда, што Папуша ўтапiў?

Я няўпэўнена перасмыкнуў плячамi, не адрываючыся ад бiнокля (зараз мая чарга). I ўспамiнаю пра тую стэндавую паляўнiчую стрэльбу.

Праўду гавораць - тут, у нашых плаўнях, для паляўнiчых рай. Ад нашай вёскi далёка-далёка цягнуцца яны на поўдзень. Куды нi кiнеш вокам - усюды плаўнi без канца-краю. Плёсы мяжуюць з балацiнамi, з астраўкамi, што параслi вербамi i лазою. Але найчасцей плаўнi - гэта чараты, чараты, высачэзныя, трохметровыя, непралазныя чараты.

У тых чаратах людзi папраразалi так званыя "стружкi" - вузкiя павiлястыя калiдорчыкi з чыстай вадой, па якiх можна праплысцi на чоўне. Заблудзiцца ў гэтых стружках - раз плюнуць.

Невыпадкова ў час вайны нашы плаўнi былi партызанскiм краем. Сотнi партызан хавалiся тут, i немцы нiчога не маглi з iмi зрабiць.

А дзiчыны ў плаўнях - як камарэчы, аж цёмна. I качкi, i чыркi, i дзiкiя гусi. Чаго толькi няма!

Уяўляю, колькi паляўнiчых наедзе сёлета ў жнiўнi на адкрыццё палявання "па пяру". I кiеўскiя, вядома, прыедуць, якiя заўсёды прыязджаюць.

Той даўгалыгi чарнявы Алесь, у якога свая "Волга" ёсць. I хiтраваты, як яго называе дзед Варава, Ганабобель - вастраносенькi, драбназубы, з вялiкiмi вушамi, у акулярах - i сапраўды падобны на лiсiчку. I няўклюдны, круглатвары немалады ўжо Папуша. I паважны лысы Бубчанка.

Усе яны кандыдаты ў нейкiя навукi. Што такое кандыдат, мы добра ведаем. Мацi Явы была кандыдатам у дэпутаты раённага Савета. Яе бiяграфiя з фатаграфiяй вiсела на сцяне нашай школы. Але нядоўга. Прайшлi выбары, i яна стала дэпутатам. А гэтыя трэцi год прыязджаюць, i ўсё яшчэ кандыдаты.

- Нешта доўга iх не выбiраюць - казаў Ява. - Мабыць, не вельмi здольныя да навукi. Як мы з табою.

- Мабыць, - згаджаюся я.

Вось i на гэты раз, пэўна, прыедуць кiеўскiя кандыдаты.

Па старой завядзёнцы, спыняцца зноў у дзеда Варавы. Яны ведаюць, у каго кватараваць. Вечарам, па даўняй паляўнiчай традыцыi, будуць доўга вячэраць, расказваць розныя паляўнiчыя гiсторыi, спяваць i строiць кепiкi адзiн з аднаго. А на досвiтку дзед разбудзiць iх, i яны падхопяцца - заспаныя i як хворыя. Пахапкi збiраючы сваё паляўнiчае прычындалле, будуць крывiцца ад галаўнога болю, дрыжаць ад ранiшняй сырасцi i стагнаць. А Бубчанка наогул не захоча ўставаць. Накрыўшы твар капелюшом, ён будзе бубнець з-пад яго ахрыплым сонным голасам.

- Лажыцеся! Чаго вы падхапiлiся?! Ноч на дварэ. Не паспелi заснуць - i ўжо... Хрр-у, - i адразу ж дае храпака.

Яны будуць доўга раскатурхваць яго, ён - адбрыквацца i гаварыць: "Iдзiце, я вас даганю" - нарэшце вылаецца i ўстане. I яны паплятуцца ў плаўнi. Дзед на даўбанцы, яны - на пласкадонках. Дзед толькi тое i робiць, што стаiць i чакае iх. Бо яны не плывуць, а зiгзагамi блытаюцца па вадзе: з левага борта грабянуць - човен управа паверне, з правага грабянуць - у левы бок плыве, i так увесь час. Даўбанка ж дзедава - як па струнцы йдзе. Ну i даўбанка ў дзеда Варавы. Лёгкая, як пярына, ляцiць па вадзе, як птушка, як тыя караблi на падводных крылах. Але ўседзець у ёй нiхто, акрамя дзеда, не мог. Вельмi ўжо вёрткая была даўбанка. Плывеш на ёй, нiбыта па дроце iдзеш - увесь час балансаваць трэба.

У мiнулым годзе на адкрыццё сезона панаехала да нас шмат паляўнiчых. Чоўны адразу ж паразбiралi. А кiеўскiя запазнiлiся - ажно ноччу прыехалi. Не дасталася iм чоўнаў. Адна дзедава даўбанка засталася. Што рабiць?

- Удвух на гэтай даўбанцы няма чаго i думаць - патоне, - сказаў дзед. - А то можна было б паразвозiць.

- Дык па адным можна пераехаць, - кажа Ганабобель.

- Абсалютна правiльна, - спакойна заўважыў дзед. - А адтуль хто човен будзе прыганяць?

- М-да, - глыбакадумна прамармытаў Ганабобель.

- А калi хлопцы памогуць? - сказаў даўгалыгi Алесь (мы якраз тут стаялi).

- Яшчэ патопiце мне iх, - буркнуў дзед.

- Ды не! Чаго там, - вырвалася ў мяне. - Мы ж лёгкiя. Па чарзе будзем перавозiць. Калi перакулiмся, то вы ж ведаеце, як мы плаваем. Як качкi.

- Ну што ж, паспрабуйце, - згадзiўся дзед. - Толькi распранiцеся, хлопцы. Бо, пэўна, прыйдзецца-такi пакупацца.

Паколькi я першы выскачыў, дык першы i перавозiў. Перавозiў Алеся. Але перавозiў, мабыць, не тое слова, бо перакулiлiся мы каля самага берага, нават не паспелi ад'ехаць. Толькi ён сеў, толькi пачаў умошчвацца, як мы адразу перакулiлiся. I хаця каля берага было зусiм мелка, Алесь боўтнуўся ў ваду з галавою.

- Праклятая даўбанка! Душагубка, а не човен! Хай яе д'ябал! - лаяўся ён, вылазячы на бераг i ацепваючыся, як сабака.

Таварышы засмяялiся, а Папуша сказаў (ён гаварыў, шырока расцягваючы вусны, а разам з тым i словы):

- От вяртля-авае! Шчанё-ё. Уседзець немагчыма-а! Iголкi ў штанах! Зараз я паеду, калi ты такое...

I палез у даўбанку.

- Вы на дно, на дно сядайце, - раiў дзед.

Але на дне даўбанкi была вада, i Папуша не захацеў мачыць штаны.

Ён паклаў папярок бартоў дошчачку i сеў на яе. Дзед патрымаў даўбанку, пакуль мы ўмошчвалiся, а потым адпiхнуў нас ад берага. Я пачаў асцярожна веславаць, i мы рушылi. Папуша сядзеў роўненька, як першы вучань за партаю. Абедзвюма рукамi трымаў на каленях стрэльбу, балансаваў ёю, як канатаходзец.

"Добра сядзiць, даплывём", - падумаў я. Мы ўжо былi на самай сярэдзiне ракi. I раптам нiзка-нiзка над намi з шумам праляцелi тры качкi.

Папуша адразу ўсхапiўся, ускiнуў стрэльбу (паляўнiчы ён быў вельмi азартны), але выстралiць не паспеў - мы страцiлi раўнавагу. Човен пачаў хiлiцца набок.

- Дзядзька! - крычу. - Асцярожна, перакульваемся...

Ён толькi па вадзе рукой - плясь, плясь, плясь...

Але хiба за ваду рукою ўтрымаешся? Боўць! Апошняе, што я бачыў, - гэта як новенькiя гумавыя боты з доўгiмi халявамi мiльганулi ў паветры - i вада сышлася над iм. Я адразу вынырнуў i схапiўся за перакуленую даўбанку. На нейкае iмгненне з вады выбулькнула галава Папушы - твару не вiдно; мокрыя валасы ўсё да падбароддзя заляпiлi.

- Ружжо! - булькнуў ён i зноў знiк пад вадой - як паплавок, калi рыба клюе.

Потым зноў выбулькнуў:

- Ружжо!

I зноў пад ваду.

- Што там у вас? - весела загукалi з берага.

- Дзядзька стрэльбу, здаецца, утапiў, - адказаў я.

Тут Папуша зусiм ужо вынырнуў i, адплёўваючыся, закрычаў:

- Упусцi-i-iў! Стэндавае! Цаны няма!

Ледзь-ледзь мы з iм да берага дабралiся - я даўбанку i вясло перад сабою штурхаў, а ён... Я ўжо баяўся, каб ён з гора сам не патануў. Плыве i стогне.

- Такое ружжо! Такое ружжо! Такое ружжо!

На беразе дзед пачаў супакойваць:

- Нiчога, выцягнем! Вось хлопцы дадуць нырца i знойдуць.

Паслалi нас. Паплылi мы. Старалiся, старалiся - нiчога не знайшлi. Дно глеiстае, зацягнула стрэльбу, хiба знойдзеш.

Пакуль мы шукалi, дзед Варава супакойваў Папушу, а калi не знайшлi - дзед раззлаваўся: нiбыта Папуша не сваю, а ягоную, дзедаву, стрэльбу ўтапiў.

- I чаго вы, дурань, усхапiлiся? Чаго ўсхапiлiся? Трэба было сядзець спакойненька. Едзь сабе, калi вязуць. Дык не - качак яму захацелася. Першаму. Яшчэ нiхто не страляў, а ён ужо, бач, усхапiўся. Такую каштоўную рэч утапiць! Хiба вам можна стрэльбу давяраць? З рагаткi вам страляць, а не са стрэльбы!

Папуша вiнавата маўчаў, i не апраўдваўся, i не абражаўся, што дзед яго, кандыдата, лае, як вучня. Дзед часта на паляваннi пад гарачую руку i лаяўся, i строiў кепiкi з паляўнiчых, i яны нiколi не крыўдзiлiся. Нязручна iм было абражацца. Дзед Варава ведаў плаўнi, як свае кiшэнi. У гады вайны быў тут праваднiком у партызан - "галоўным лоцманам", як яго тады называлi. I ўсе паляўнiчыя ведалi: калi паедзеш з дзедам на паляванне, нiколi без дзiчыны не застанешся.

Колькi б нi прыязджаў пасля таго Папуша, заўсёды горка ўздыхаў, успамiнаючы сваю "дарагую тапельнiцу" (ён гаварыў пра яе, як пра жывую iстоту, з пяшчотай i сумам). А калi "мазаў" - кiдаў на зямлю сваю цяперашнюю "тулячку" i ледзь не таптаў яе нагамi:

- Праклятая! Хiба гэта стрэльба?! Аглобля габляваная! Лапацiна! Эх, калi б была жывая мая тапельнiца! Хiба б я прамазаў па той качцы?!

Усё гэта азначала, што стрэльба i сапраўды для яго была вельмi каштоўнай рэччу i ныраць па яе варта было.

- Але што ж тады азначае той "вермахт", "падаруначак ад немцаў"? - сказаў я. - I тыя "дваццаць жалезных", i ўсё астатняе?

Да звычайнай, няхай сабе нават стэндавай стрэльбы ўсе гэтыя таямнiчыя шпiёнскiя словы нiяк не падыходзiлi.

- Не, яны не па стрэльбу, - упэўнена сказаў Ява. - Гэта точна! Папуша, памятаеш, гаварыў, што ён добра таму заплацiць, хто яе выцягне, каб толькi выцягнулi. Дык чаго ж хавацца...

Правiльна, я ўспомнiў, Папуша так гаварыў. I ён заплацiў бы нават больш, чым тая стрэльба каштавала, бо, акрамя ўсяго, верыў, што ад яе залежала яго паляўнiчае шчасце (штосьцi залiшне часта "мазаў" ён са сваёй новай "тулячкi").

Варыянт са стрэльбай адпадаў.

Тым часам Бурмiла зноў нырнуў, смешна дрыгнуўшы над вадой нагамi ў ластах. I амаль што адразу вынырнуў. З трубкi, якую ён трымаў у роце, як з фантана, метры на два ўгару, лупянула вада. Потым кашаль i лаянка:

- А... няхай яго чорт! Гэта ж утаплюся, i квiт! Навошта яно мне патрэбна!

- Ну, ша-ша-ша! Як хлапчук! - скрывiўся Кныш.

- Гэта чортавая маска мяне падводзiць, - Бурмiла рвануў з твару маску. - Я думаю, што гэта так, як у процiвагазе, i пачынаю дыхаць. А там - вада... Адразу захлынаюся. У мяне ж жабраў няма.

- Значыцца, трэба падстрахаваць. Падстрахаваць трэба. Прывяжам да тваёй нагi вяроўку, я канец у руцэ буду трымаць - для страхоўкi. У выпадку чаго, я раз - i выцягну. Але тое ўжо iншым разам. На сёння досыць. - Кныш глянуў на гадзiннiк: - А то я на аэрадром спазняюся. Я ж табе казаў - спецзаданне.



Ознакомительный фрагмент книги закончился.
Чтобы прочитать или скачать всю книгу
перейдите на сайт партнера.

Перейти и скачать